Khi sự khác biệt không nằm ở kinh nghiệm
Trong nhiều hội nghị khoa học, không khó để bắt gặp một hình ảnh quen thuộc: có những bác sĩ tham dự đầy đủ từ đầu đến cuối nhưng gần như không phát biểu, trong khi một số khác chỉ với một câu hỏi ngắn đã thu hút sự chú ý của cả hội trường.
Sự khác biệt này không hoàn toàn đến từ số năm kinh nghiệm hay trình độ chuyên môn, mà phần lớn nằm ở kỹ năng đặt câu hỏi – một kỹ năng tưởng chừng đơn giản nhưng lại có tác động sâu sắc đến cách mỗi cá nhân tiếp nhận và khai thác giá trị của hội nghị.
Trên thực tế, đặt câu hỏi không chỉ giúp bác sĩ hiểu sâu hơn nội dung báo cáo mà còn là cách hiệu quả để thể hiện tư duy lâm sàng, tạo dấu ấn cá nhân, đồng thời mở ra những cơ hội kết nối chuyên môn có giá trị lâu dài. Trong bối cảnh y học ngày càng phát triển nhanh, khả năng trao đổi và phản biện khoa học càng trở nên quan trọng.
Bài viết này tổng hợp 6 kỹ thuật cốt lõi giúp bác sĩ trẻ nâng cao khả năng đặt câu hỏi trong hội nghị y khoa, từ đó tận dụng tối đa giá trị của mỗi lần tham dự.
DÁM HỎI, NHƯNG PHẢI HỎI ĐÚNG MỤC ĐÍCH
Dám hỏi – bước đầu nhưng chưa đủ
Một trong những rào cản phổ biến tại hội nghị là tâm lý e ngại đặt câu hỏi. Nhiều bác sĩ, đặc biệt là bác sĩ trẻ, thường lựa chọn lắng nghe thay vì tham gia trao đổi, dù trong quá trình nghe có không ít điểm chưa rõ hoặc cần làm sâu thêm.
Các bác sĩ trẻ thường lựa chọn lắng nghe thay vì tham gia trao đổi
Điều này không xuất phát từ việc thiếu kiến thức, mà phần lớn đến từ thói quen tiếp nhận thông tin một chiều. Khi việc tham dự hội nghị chỉ dừng lại ở việc “nghe và ghi chép”, kiến thức tiếp nhận được dễ rơi vào trạng thái thụ động, khó chuyển hóa thành kinh nghiệm thực hành.
Do đó, việc “dám hỏi” là bước khởi đầu cần thiết, nhưng quan trọng hơn là phải xác định rõ mục tiêu của câu hỏi. Một câu hỏi có giá trị không nhằm mục đích thể hiện, mà cần hướng đến việc giải quyết những vấn đề cụ thể trong thực hành lâm sàng.
👉 [Xem video: Vì sao bác sĩ ít đặt câu hỏi tại hội nghị?]
Neo câu hỏi vào thực hành lâm sàng
Một trong những nguyên tắc quan trọng khi đặt câu hỏi là gắn nội dung trao đổi với tình huống thực tế. Những câu hỏi mang tính khái quát hoặc lý thuyết thường chỉ nhận được câu trả lời chung chung, trong khi câu hỏi dựa trên ca bệnh cụ thể sẽ giúp chuyên gia hiểu rõ bối cảnh và đưa ra phân tích sâu hơn.
Ví dụ, thay vì hỏi “Phác đồ này có hiệu quả không?”, một câu hỏi hiệu quả hơn có thể là: “Trong trường hợp bệnh nhân có bệnh nền và đáp ứng kém với điều trị ban đầu, bác sĩ sẽ ưu tiên hướng xử trí nào?”
Cách tiếp cận này không chỉ giúp nâng cao chất lượng trao đổi mà còn tạo điều kiện để người hỏi nhận được những chia sẻ sát với thực tế lâm sàng.
KỸ THUẬT TẠO CÂU HỎI CHẤT LƯỢNG
Tập trung vào “vùng xám” trong thực hành
Một sai lầm phổ biến là đặt câu hỏi về những nội dung đã được trình bày rõ ràng trong slide hoặc đã có hướng dẫn cụ thể trong guideline. Những câu hỏi như vậy thường không tạo ra giá trị trao đổi đáng kể.
Thay vào đó, những câu hỏi có chiều sâu thường xuất phát từ “vùng xám lâm sàng” – nơi chưa có sự thống nhất tuyệt đối hoặc tồn tại nhiều hướng xử trí khác nhau. Đây chính là khu vực mà kinh nghiệm cá nhân của chuyên gia đóng vai trò quan trọng, đồng thời cũng là cơ hội để người tham dự tiếp cận với những góc nhìn đa chiều.
Việc xác định đúng “điểm chưa rõ” sẽ giúp câu hỏi trở nên sắc bén và có ý nghĩa hơn trong bối cảnh hội nghị.
Cấu trúc câu hỏi rõ ràng trong thời gian ngắn
Trong môi trường hội nghị, thời gian dành cho mỗi câu hỏi thường rất hạn chế. Vì vậy, khả năng trình bày ngắn gọn nhưng đầy đủ thông tin là yếu tố quan trọng.
Một cấu trúc hiệu quả có thể bao gồm ba phần: bối cảnh, vấn đề và câu hỏi. Trước hết, người hỏi cần mô tả ngắn gọn tình huống lâm sàng; tiếp theo là nêu rõ điểm đang phân vân; và cuối cùng là đặt câu hỏi cụ thể cần được giải đáp.
Việc duy trì thời lượng khoảng 20–30 giây không chỉ giúp câu hỏi dễ hiểu mà còn thể hiện sự chuyên nghiệp và tôn trọng thời gian của hội nghị.
Ưu tiên câu hỏi mở để mở rộng thảo luận
Câu hỏi đóng, thường có dạng “có hoặc không”, dễ dẫn đến câu trả lời ngắn gọn và nhanh chóng kết thúc trao đổi. Ngược lại, câu hỏi mở khuyến khích chuyên gia phân tích sâu hơn, từ đó mở rộng nội dung thảo luận.
Kỹ thuật đặt câu hỏi chất lượng
Ví dụ, thay vì hỏi “Có nên áp dụng phương pháp này không?”, người hỏi có thể chuyển sang “Trong những trường hợp nào bác sĩ sẽ ưu tiên áp dụng phương pháp này và vì sao?”.
Cách đặt câu hỏi này không chỉ giúp khai thác thêm kiến thức mà còn tạo điều kiện cho những người tham dự khác cùng tham gia trao đổi.
👉 [Xem video: 4 kỹ thuật đặt câu hỏi giúp tạo dấu ấn tại hội nghị]
ỨNG DỤNG AI TRONG VIỆC CHUẨN BỊ CÂU HỎI
Chuẩn bị trước hội nghị với sự hỗ trợ của AI
Sự phát triển của công nghệ đã mở ra nhiều công cụ hỗ trợ bác sĩ trong việc chuẩn bị trước hội nghị. Các nền tảng AI hiện nay có thể giúp tóm tắt nhanh nội dung bài báo, tổng hợp thông tin từ abstract hoặc gợi ý các vấn đề trọng tâm của bài trình bày.
Ứng dụng AI trong việc chuẩn bị câu hỏi
Nhờ đó, người tham dự có thể tiết kiệm thời gian tìm hiểu tài liệu, đồng thời nhanh chóng xác định những điểm cần chú ý khi lắng nghe báo cáo.
Làm rõ và cấu trúc câu hỏi
Bên cạnh việc tổng hợp thông tin, AI còn có thể hỗ trợ chuyển hóa những suy nghĩ rời rạc thành câu hỏi có cấu trúc rõ ràng. Khi người dùng cung cấp bối cảnh lâm sàng hoặc vấn đề đang gặp, AI có thể gợi ý cách diễn đạt phù hợp, giúp câu hỏi trở nên mạch lạc và dễ hiểu hơn.
Điều này đặc biệt hữu ích trong việc chuẩn bị trước các câu hỏi tiềm năng, từ đó nâng cao sự tự tin khi tham gia hội nghị.
AI là công cụ hỗ trợ, không thay thế tư duy
Mặc dù mang lại nhiều lợi ích, AI không thể thay thế tư duy lâm sàng của bác sĩ. Giá trị cốt lõi của một câu hỏi vẫn nằm ở kinh nghiệm thực tế và khả năng nhận diện vấn đề trong quá trình điều trị.
AI chỉ đóng vai trò như một công cụ hỗ trợ, giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị và cải thiện cách diễn đạt, trong khi nội dung và chiều sâu của câu hỏi vẫn phụ thuộc vào người sử dụng.
👉 [Xem video: Cách sử dụng AI để chuẩn bị câu hỏi trước hội nghị]
CHECKLIST – TRƯỚC KHI ĐẶT CÂU HỎI
Trước khi giơ tay phát biểu, bác sĩ có thể tự đánh giá nhanh câu hỏi của mình dựa trên các tiêu chí sau:
- Có gắn với tình huống lâm sàng cụ thể
- Tập trung vào điểm chưa rõ hoặc còn tranh luận
- Có cấu trúc rõ ràng
- Trình bày ngắn gọn trong khoảng 30 giây
- Là câu hỏi mở
- Hướng đến mục tiêu học hỏi cụ thể
Việc kiểm tra nhanh theo checklist này giúp đảm bảo câu hỏi đạt được hiệu quả cao nhất trong bối cảnh hội nghị.
KẾT LUẬN
Kiến thức có thể được truyền tải qua slide và bài báo cáo, nhưng những giá trị sâu sắc hơn thường xuất hiện trong quá trình trao đổi. Một câu hỏi đúng thời điểm không chỉ giúp người hỏi hiểu rõ vấn đề mà còn tạo ra sự kết nối với chuyên gia và cộng đồng chuyên môn.
Trong nhiều trường hợp, chính những câu hỏi tưởng chừng đơn giản lại là điểm khởi đầu cho những bước tiến quan trọng trong sự nghiệp.
Do đó, thay vì chỉ tham dự hội nghị như một người lắng nghe, bác sĩ trẻ nên chủ động tham gia vào quá trình trao đổi, biến mỗi câu hỏi thành một cơ hội học hỏi và phát triển.
Xem đầy đủ series video “Kỹ thuật đặt câu hỏi trong hội nghị khoa học” trên fanpage/ YouTube Dược phẩm MB.
Youtube: https://www.youtube.com/watch?v=u5G9YhiZIoY&list=PLQ23lLCihWLMQA60hPLtHGAJ7FjHfpM4k
Facebook: https://facebook.com/duocphamvatbytMB
Theo dõi để cập nhật thêm các kỹ năng tham dự hội nghị y khoa hiệu quả dành cho bác sĩ trẻ.
